اژدهای سیاست و...

در آلمان تحت سیطره فاشیسم هیتلری بنیان کجی درخصوص استانداردیزه کردن زندگی بیرونی و درونی انسان نهاده شد.فاشیسم، هر چند بهمخالفت با کاپیتالیسم برخاسته بود، اما برای رسیدن به اهدافش از دستاوردهای فکری وصنعتی همین نظام بهره های بسیار برد.

در نظام هیتلری اصلی پدید آمد که انسانبودن انسان را با معیار نژاد و خون و خاک اندازه بگیرند و می گرفتند. بدیهی است کههیچ حکومتی به صورت عریان دیگر چنان نمی کند ولی حکومتهای توتالیتر می دانند کهباید برای مشروعیت زایی، ایدئولوژی خود را در اوراق پر زرق و جذاب عرضه کنند تا هماز اتهام نژادپرستی و خون و خاک – ملاکی تبرئه شوند، و هم بر زمان تسلطشان برآدمیان تک بُعدی ِ اتمیزه شده بیفزایند.نظام فاشیستی به همین هم بسنده نمی کرد. قطببندی تضادآور آلمانی – غیر آلمانی، یهودی – غیر یهودی و نازیست – غیرنازیست را بهحوزه جنس و جنسیت هم تسری داد و کوشید با هر وسیله از جمله ادبیات، جامه منطق وتاریخ را بر این اصل غیر انسانی بپوشاند وهمه این دوگانه انگاریها را «طبیعی» و تاریخی جلوه دهد.هامسون یکی از اهل ادبدربار هیتلر بود که تلاش می کرد انقیاد و جنس دوم بودن زن را تئوریزه و ایدئولوژیکوانمایاند.

پیش از او، کانت آورده بود که «بشر موجودی طبیعیاست که ناتوانی خود را در برابر قدرت برتر پدیده های طبیعی احساس می کند، اما همهنگام با آن در می یابد که پدیده های طبیعی از انسانیت او پست ترند.».هامسون درتقابل با اندیشه کانت، بر آن بود که انسانیت بشر از پدیده های طبیعی مانند خاک وخون پست ترند.با همین استدلال به گله های دنباله رو پیشوا می آموخت که زنان، وقتیپذیرفتنی هستند که بنا بر میل تمامیت خواهان، طبیعی باشند؛ یعنی نقش پیشین خود درتاریخ را به درستی به انجام برسانند.اینجاست که رژیم سیاسی آدمخوری با پیشواییهیتلر، نه تنها انسان را در خیابان و اداره و بیمارستان و ...(به طور کلی درفضای عمومی جامعه) سر به زیر و گوسفندوار می خواست، بلکه به حوزه خصوصیانسانها هم هجوم می برد و سعادت و نجات و خوش وقت شدن جامعه را در این هم می دید و می خواست که در محیط بسته خانواده، در آشپزخانه، در اتاق خواب، و کلا" دردنیای درونی و ذهنی هم چنان بزیند و فکر کنند که فاشیسم تعیین کرده است.لوونتالشرح می دهد که :« در باره عشق و زن، نظر هامسون این است که زن وقتی به شخصیت کاملو سعادت حقیقی دست می یابد که نقش های کدبانو و مادر را به صورت واقعی و طبیعیبازی کند و به خانه وحدت بخشد... دختر حسابی ازدواج می کند زن ِ مردی می شود ومادر می شود و تجسم باروری می شود».همه ماجرا این نیست. زنجیر انقیاد و تسلیم تنهابر گردن زنان تنگ نشد، بلکه – به شهادت تاریخ– بر گردن ذهن و زبان و دست وپای مردان نیز افکنده شد و تصرف زندگی خصوصی تا جایی ادامهپیدا کرد که هیتلر دستور نازایی کردن مردان یهودی را هم صادر کرد و عمله هایش آنرا اجرا کردند. می توان تصور کرد که اگر سرما و یخبندان «طبیعی» روسیه به پناهانسانها نیامده بود، جهانگشایی هیتلر تا کجا ادامه پبدا می کرد و زندگی عمومی وخصوصی( دنیای ذهن و عین) جهانیان چگونه در زمان کوتاهی به آتش جهنم هیتلریان میسوخت. آیا پس از فتح آشپزخانه و اتاق خواب و تخت خواب، هیتلر به فتح کجاها میاندیشید؟.

برای مطالعه بحث مبسوط تر مراجعه کنید به :رویکرد انتقادی به جامعه شناسی ادبیات، لئو لونتال، ترجمه محمدرضا شادرو، نشر نی.